Czy obligacje skarbowe są bezpieczne? Gwarancje i ryzyka 2026

Na wstępie odpowiem od razu na pytanie. Tak, obligacje skarbowe są bezpieczne. Porównując je do innych instrumentów, jest to dziś najbezpieczniejszy sposób oszczędzania w Polsce. Bezpieczniejszy nawet niż lokata bankowa.

W tym wpisie sprawdzam, co konkretnie oferują obligacje skarbowe, dlaczego limit gwarancji kapitału to ważny szczegół, o którym mało się mówi i jakie obszary ryzyka bierze się pod uwagę przy zakupie obligacji.

32% swoich oszczędności trzymam w obligacjach skarbowych. To nie przypadek. Zanim podjąłem taką decyzję, sprawdziłem wszystko co tu opisuję. Przetestowałem też ścieżkę zakupu online.

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o obligacjach, zapraszam Cię do wpisu o tym, czym są obligacje skarbowe.

Kto gwarantuje obligacje skarbowe?

Gwarantem wykupu obligacji i wypłaty odsetek jest Skarb Państwa. Czyli całość majątku państwa polskiego, a nie pojedynczy bank ani Bankowy Fundusz Gwarancyjny (BFG).

Agencje ratingowe regularnie dokonują audytu i oceny ryzyka inwestycyjnego w danym kraju. Badają stan finansów publicznych oraz kondycję dużych firm i na tej podstawie wystawiają oficjalną ocenę wiarygodności finansowej.

Jaką obecnie oceniają Polskę trzy największe światowe agencje?

• Moody’s: A2
• Fitch Ratings: ocena A-
• S&P Global Ratings: ocena A-

Skala agencji ratingowych ma łącznie 21 stopni (poziomów). Bezpieczne (AAA, AA+, AA, AA-, A+, A, A-, BBB+, BBB, BBB-) oraz oceniane jako ryzykowne (BB+, BB, BB-, B+, B, B-, CCC+, CCC, CCC-, CC/C, D).

Obecnie Polska znajduje się na 7. stopniu od góry, co oznacza, że globalny rynek uważa nasz kraj za stabilny i wiarygodny. Ryzyko utraty kapitału pojawia się w momencie niewypłacalności państwa.

Czy państwo może zbankrutować?

W historii zdarzyło się kilka takich przypadków.

• Argentyna 2001 i 2020 r. Bankructwo państwa, restrukturyzacja długu. Posiadacze obligacji odzyskali około 65-75% kapitału, ale w przedłużonym terminie (do 30 lat).
• Grecja 2012 r. Kryzys strefy euro. Nastąpiła restrukturyzacja, inwestorzy stracili około 50% nominalnej wartości obligacji.
• Rosja 1998 r. Bankructwo krajowych obligacji rublowych. Pełna wymiana na nowe papiery o niższej wartości.

W każdej z tych sytuacji obligatariusze odzyskali znaczną część środków, nie stracili wszystkiego. Warto też pamiętać, że zanim te kraje upadły, światowe agencje miesiącami obniżały ich ratingi, ostrzegając, że ryzyko rośnie.

A Polska? Ostatnie poważne problemy z długiem przeżyliśmy w 1981 roku, w czasach PRL. Wtedy dotyczyło to długu zagranicznego, krajowe obligacje były wykupywane normalnie.
Natomiast najniższy rating wystawiono Polsce w latach 90-tych (1995-96), ale już pod koniec tego dziesięciolecia była oceniana jako kraj bezpieczny dla inwestorów.

Aktualnie realne ryzyko bankructwa Polski w perspektywie 10 lat agencje ratingowe szacują na około 0,05% – 0,1%, więc prawdopodobieństwo całkowitej niewypłacalności kraju jest skrajnie znikome.

3 ryzyka, o których mało się mówi

Bezpieczeństwo obligacji skarbowych nie oznacza, że są one całkowicie wolne od ryzyk.

Ryzyko inflacji realnej

Obligacje stałoprocentowe (typu OTS i TOS) mają z góry znany zysk. Jeśli inflacja w trakcie inwestycji wzrośnie, to realnie tracisz siłę nabywczą, bo pieniądze będą warte mniej, mimo że dostaniesz obiecane odsetki.

Aby uniknąć tego ryzyka warto rozważyć zakup obligacji indeksowanych inflacją. To głównie COI (czteroletnie) i EDO (dziesięcioletnie). Ich oprocentowanie po pierwszym roku to marża plus inflacja. Więc zarobek rośnie wraz z inflacją.

Ryzyko braku płynności

Inwestując w obligacje z długim terminem wykupu, np. 10-letnie obligacje EDO, warto pamiętać, że wcześniejszy wykup wiąże się z utratą części odsetek.
Jest to koszt od 0,50 do 3 zł od jednej obligacji (która kosztuje 100 zł). Niby niewiele, ale tracisz też część zysku.

Jeśli rodzaj posiadanych obligacji przestał Ci odpowiadać i chcesz przejść na inne (np. ze starych OTS na nowsze indeksowane), zamiast wykupu warto dokonać zamiany.

Ryzyko walutowe

Polskie obligacje skarbowe kupujesz i rozliczasz wyłącznie w złotówkach. Co to oznacza w praktyce? Jeśli oszczędzasz na cel w obcej walucie, np. zakup zagranicznej nieruchomości czy długą podróż, to ewentualny spadek wartości złotego do euro czy dolara może pochłonąć Twoje zyski.

Jeśli jednak żyjesz na co dzień w Polsce i to tutaj planujesz wydać zaoszczędzone pieniądze, to ryzyko zupełnie Cię nie dotyczy.

Bezpieczeństwo zakupu

Proces zakupu obligacji skarbowych jest tak przygotowany, aby zapewnić ochronę kupującego oraz prostotę całego procesu.

• Rejestracja w KDPW (Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych). Wszystkie Twoje obligacje są zapisane w państwowym rejestrze. Nawet jeśli zgubisz potwierdzenie zakupu, obligacje dalej należą do Ciebie.
• Brak formy fizycznej. Nie ma papierowych obligacji, przez co nie da się ich ukraść. Wszystko jest zarejestrowane w formie elektronicznej.
• Identyfikacja po numerze PESEL i dowodzie osobistym. Nie da się kupić za kogoś, czy wykupić w czyimś imieniu bez weryfikacji.
• Sprzedaż prowadzą wyznaczone banki. Obligacje detaliczne kupisz stacjonarnie lub online przez Pekao SA oraz PKO BP, a także bezpośrednio na platformie obligacjeskarbowe.pl przygotowanej przez Ministerstwo Finansów.

Jeśli chcesz się dowiedzieć więcej, to opisałem krok po kroku, jak kupić obligacje skarbowe.

Co się stanie z obligacjami po śmierci właściciela?

Obligacje, podobnie jak inne składniki majątku zmarłego, trafiają w ręce spadkobierców, którzy przejmują 100% ich wartości.

Wszystko, co kupiłeś, jest zapisane w rejestrze KDPW. W trakcie postępowania spadkowego po prostu zostaje przepisane na nowych właścicieli (spadkobierców). Co więcej, w I grupie podatkowej (małżonek, dzieci, wnuki, rodzice) dziedziczenie jest zwolnione z podatku od spadków.

Aby sfinalizować dziedziczenie obligacji należy posiadać dokumenty poświadczające prawo do dysponowania spadkiem i złożyć odpowiedni wniosek w banku.

Kto najczęściej wybiera obligacje skarbowe?

Obligacje skarbowe są najczęściej kupowane przez kilka grup odbiorców. Są to zazwyczaj osoby, którym zależy na spokoju, prostym instrumencie, długoterminowym i stabilnym budowaniu kapitału.

• rodzice inwestujący z myślą o przyszłości swoich dzieci,
• osoby po 50-tce i emeryci,
• inwestorzy z kapitałem powyżej 420 tys. zł, by zyskać gwarancję dla całej inwestycji.

Osobiście, w swoim portfelu mam głównie EDO (10-letnie) indeksowane inflacją.

Najczęściej zadawane pytania

Czy obligacje skarbowe są bezpieczniejsze od lokat?

Zarówno obligacje skarbowe, jak i lokaty należą do bezpiecznych instrumentów finansowych. Odróżnia je jednak to, że lokaty mają kwotowy limit gwarancji (do 100 tys. euro przez BFG), natomiast obligacje są gwarantowane bez limitu przez Skarb Państwa. Pod tym względem obligacje są więc bezpieczniejsze.

Czy państwo może odmówić wykupu obligacji?

Jedynie bankructwo państwa, czyli jego całkowita niewypłacalność, zagraża procesowi wykupu obligacji skarbowych. Aktualnie takie ryzyko dla Polski oceniane jest przez światowe agencje jako skrajnie niskie (0,05%-0,1%). Polska nigdy w historii nie odmówiła wykupu obligacji krajowych.

Co się stanie z moimi obligacjami, jeśli zmieni się rząd?

Nic. Obligacje to zobowiązanie państwa, nie rządu. Zmiana ekipy rządzącej nie wpływa na warunki wyemitowanych już obligacji.

Czy obligacje są opodatkowane?

Tak. Od zysków z obligacji odlicza się podatek Belki (19%). Bank pobiera go automatycznie przy wypłacie odsetek lub wykupie. Nie musisz nic wpisywać w PIT.

Czy mogę stracić pieniądze na obligacjach skarbowych?

Kwotowo, nie. Pieniądze chroni państwo, a utrata kapitału groziłaby Ci tylko w przypadku bankructwa Polski, o czym pisałem powyżej.

Wartościowo, tak. Jeśli np. wybierzesz obligacje stałoprocentowe, a inflacja nagle wystrzeli w górę, odsetki z obligacji będą niższe niż wzrost cen. W efekcie Twoje pieniądze stracą na sile nabywczej.